Het Archief

Het begin

Aan het eind van de 19e eeuw produceerde de waterstaatkundig opzichter Adriaan Hollestelle enkele publicaties over de historie van Tholen en haar polders. Daarvoor maakte hij veelvuldig gebruik van lokale archiefbronnen. Bij zijn onderzoek liep hij tegen het probleem aan dat het archief op allerlei plaatsen in het stadhuis lag opgeslagen en niet geordend was. Samen met de toenmalige gemeentesecretaris P. Laban besloot hij daar iets aan te doen. Gezamenlijk ordenden en inventariseerden zij het oude archief van de stad Tholen. In 1888 verscheen in druk het product van hun inventarisatiewerk.
Hollestelle bleef archiefonderzoek verrichten. In 1898 benoemde de gemeenteraad hem tot gemeentearchivaris van Tholen. Niet voor lang want al in 1900 werd hij verkozen in de gemeenteraad met als gevolg dat hij de functie als archivaris weer diende op te geven.

Het zou nog tot 1911 duren voordat er een nieuwe archivaris werd benoemd. De appel viel niet ver van de boom. Cornelis Hollestelle, zoon van, viel de eer te beurt. Hij zou dat tot 1936 blijven. Vervolgens zou het nog tot na de gemeentelijk herindeling duren alvorens er weer een fulltime archivaris voor Tholen benoemd zou worden.

De herindeling

Na de gemeentelijke herindeling op het eiland Tholen per 1 juli 1971 werd de behoefte voor een eigen archivaris zo groot dat uiteindelijk in 1973 de heer Zuurdeeg werd benoemd. Een van diens eerste taken was om ervoor te zorgen dat de oude archieven van alle voormalige Thoolse gemeenten bijeen werden verzameld. De archieven werden naar de archiefbewaarplaats in het oude stadhuis van Tholen gebracht. In 1979 werd de nieuwe archiefbewaarplaats in Sint-Maartensdijk in gebruik genomen.

Ook deze nieuwe huisvesting begon al snel te krap te worden. Door de volgende gemeentelijke herindeling met Sint Philipsland werd het gemeentehuis echt te krap. Bij het maken van plannen voor het nieuwe gemeentehuis heeft de gemeente Tholen het idee geopperd om het oude archief bij een andere archiefinstelling onder te brengen. Vanuit diverse lagen van de Thoolse bevolking kwamen bezwaren tegen die plannen. De Thoolse bevolking wilde haar archief op het eiland behouden. En zo geschiedde.

In 2006 startte men de nieuwbouw van het gemeentehuis met een ruime archiefbewaarplaats. Eind 2007 kwam de bouw gereed en verhuisden de ambtenaren, inclusief het archief, naar de nieuwbouw aan de rand van Tholen.    

Naast een splinternieuw depot werd het gemeentearchief ook verrijkt met een prachtige studiezaal, parallel aan het bezoekersatrium. De drempel om het gemeentearchief te bezoeken is daarmee bijna geheel verdwenen en dat is aan de bezoekersaantallen te zien. Veel meer mensen grijpen hun kans om eens 'binnen te stappen'. Het gemeentearchief heeft sinds de verhuizing veel 'nieuwe' bezoekers mogen verwelkomen.

Het gemeentearchief Tholen beheert de archieven van de plaatselijke besturen van Tholen en Sint Philipsland van de vroegste tijd -het oudste stuk dateert uit 1330- tot 1990. Bovendien worden er kerkelijke archieven bewaard, alsmede archieven van verenigingen en instellingen die in deze regio zijn of waren gevestigd. Ook bevat de collectie steeds meer foto's die u gratis kunt bekijken. Het gemeentearchief is voor het publiek vrij toegankelijk.